فهرست بستن

سوال جواب

 آیا صادرات محصولات شما به خارج از کشور آزاد است؟

طبق تحقیقات انجام شده در شرایط فعلی، صادرات هر نوع ضایعات فلزی به خارج از کشور ممنوع یا با تعرفه‌های بسیار زیادی مواجه است، که عملاً جلوی آن گرفته می‌شود و ضایعات تنگستن کارباید هم ضایعات فلزی محسوب می‌شوند و صادرات آن به صورت غیر مجاز و از طرق قاچاق انجام می‌شود و مقصد آن‌ها عمدتاً کشور ترکیه، جهت انتقال به اروپا و کشورهای شمالی ایران، جهت انتقال به روسیه و کشور پاکستان، جهت انتقال به چین یا هند است. ولی کنسانتره اکسیدی تنگستن جزو مواد معدنی محسوب شده و با تعرفه کمتر از 10 درصد قابل صادر به خارج از کشور است. ولی موضوع بسیار مهم قابل توجه علاقه‌مندان یعنی صادرکنندگان محترمی که پیشنهاد همکاری با ما را می‌دهند اینکه، به همراه صادرات این‌گونه محصولات، مقادیر قابل توجهی انرژی ارزان قیمت اعم از برق، گاز، نفت و ….. به طور نا محسوس نیز خارج می‌شود که باعث سودآوری کاذبی می‌شود و دلیل ممنوعیت یا وضع تعرفه‌های زیاد، همین موضوع است و روال یا سیاستی اتخاذ شده است در جهت جلوگیری از کمبود و افزایش قیمت فلزات در بازارهای ایران تا بخش صنعت و مصرف کننده داخلی مورد حمایت قرار گیرد. هر چند که صادرات محصولاتی که در آن‌ها از فلزات استفاده شده با تعرفه کم آزاد بوده، تولید و صادرات آن‌ها سودآوری بسیاری به همراه دارد یا قیمت آن‌ها به دلیل صادرات آزاد، افزایش قیمت چشمگیری در داخل کشور داشته است. یعنی تولید کننده و صادر کننده محترم در واقع اقدام به صادرات انرژی با یارانه دولتی نموده است و این سود کاذب مابه‌التفاوت قیمت انرژی در داخل با خارج از کشور است. که این مشکل با مشاوره و گفتگو با بخش سازمان توسعه صادرات ایران قابل حل و فصل است. به طور مثال تولید فلزاتی همچون آلومینیوم بسیار انرژی بر است ولی خوشبختانه تبدیل ضایعات تنگستن کارباید به کنسانتره اکسیدی در این واحد، با صرف انرژی ناچیزی انجام می‌شود که در صورت افزایش تولید آن در اشل صنعتی، این واحد آماده است بهای حامل‌های انرژی را به نرخ شهرک‌های صنعتی چین بدون لحاظ کردن هر نوع یارانه یا تشویقی آن هم به قیمت جهانی و ارزهای معتبر خارجی پرداخت کند.

 آیا شما برای فعالیت صنعتی خود مجوزی از ادارات و سازمان‌های ذی‌صلاح دارید یا خیر؟

در جواب این سوال باید گفت که متأسفانه یا خوشبختانه فعلاً فعالیت ما در سطح و مقیاس صنعتی نیست بلکه در مقیاس تحقیقاتی، آزمایشگاهی و بازاریابی داخلی است و محصولات خود را به صورت آزمایشی در اختیار مشتریانی که آن‌ها نیز فعالیت مشابه ما دارند قرار می‌دهیم یعنی تولید به صورت انبوه نیست ولی امید و امکان عملی شدن آن در آینده فراهم است.

و اینک این دو سوال از طرف ما مطرح می‌شود که:

1- آیا در این مراکزی که شما از آن‌ها نام بردید کارشناس و متخصص مربوطه در این زمینه هست و اگر کلا در این زمینه به خصوص اشخاص تحصیل کرده با مدارک کارشناسی و بالاتر، متخصص و مسئول و ….. وجود داشتند چرا تا به امروز هیچ واحد تولیدی و صنعتی شروع به فعالیت بازیافت این‌گونه متریال ها را ننموده است. به بیان شیوا دادن مجوز فعالیت در هر رشته و زمینه‌ای در عهده و صلاحیت کارشناس مربوطه به همان رشته با داشتن سوابق کاری و تجربیات علمی و دانش فنی است که در این مورد به خصوص این‌چنین شخص یا مرکزی وجود ندارد و هم اینک جهت انجام فعالیت‌های تحقیقاتی و آزمایشگاهی نیازی به اخذ مجوز نداریم و در صورت نیاز، دقیقاً نمی‌دانیم که می‌بایست به کجا مراجعه کنیم!

2- کلا در این‌گونه فعالیت‌های به خصوص که در کلاس کاری معدود کشورهای صنعتی جهان است چه تمهیداتی در مورد حفظ و حراست از دانش فنی یا فناوری انحصاری افشا نشده می‌توان اتخاذ کرد که همواره به صورت محرمانه و سری باقی بمانند و در اختیار سایر رقبای کاری و تجاری قرار نگیرند و این‌گونه مراکز چه تضمینی در جهت جلوگیری از نشر اطلاعات فنی به خارج از محیط صنعتی ارایه می‌کنند، چرا که این‌گونه مراکز بازیافت به طور مستمر و سر زده توسط کارشناسان بخش صنعت معدن و تجارت و مخصوصاً بازرسان سازمان محیط زیست، ادارات بهداشت و درمان و بیمه‌های اجتماعی حتی اداره امور مالیاتی و سازمان‌های قضایی بازرسی و بازدید می‌شوند. در میان این بازدیدها می‌توان به اداره استاندارد و تحقیقات صنعتی یا دانشگاه‌ها ، آموزش و پرورش و مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای و … اشاره کرد. هم چنین است در مورد به کار گیری نیروی کار تعلیم و آموزش دیده مناسب جهت فعالیت در این‌گونه موارد خاص و پیش‌بینی نشده که بعضاً واحدهای صنعتی مجبور به استخدام و به کار گیری گروه خاص از اقشار جامعه می‌شوند. در واقع اینک ما با مشکلاتی روبرو و درگیر شده‌ایم که قبلاً سابقه آن وجود نداشته است تا برای آن قانون، آیین نامه و مقرراتی وضع شود. این در حالی است که در بخش صنعت و تولید، یعنی دانش فنی و فناوری تقریباً به تمامی مشکلات فائق آمدیم ولی مشکلات فوق و هم چنین نبود خریدار داخلی برای محصولات تولید شده، بالاخص کنسانتره اکسیدی ( که افزایش سطح و مقدار تولید آن برای این واحد سریع، ساده و راحت‌تر است تا سایر محصولات ) همچنان لاینحل باقی مانده است. در واقع هدف اصلی این واحد تولید و فروش کنسانتره اکسیدی بوده و به علت نبود مشتری در داخل کشور برای آن، اقدام به تولید سایر محصولات نموده است که متأسفانه آن‌ها نیز دچار مشکل قبلی شده‌اند.

 آیا جهت بازیافت تنگستن کارباید به روش اکسیدی از تکنولوژی خارجی یا مهندسی معکوس استفاده کرده‌اید؟

ابتدا باید تعریف دقیق، جامع و روشنی از مهندسی معکوس همچنین سابقه و تاریخچه آن داشته باشیم! مهندسی معکوس دقیقاً چیست و به چه چیزی اطلاق می‌شود؟

انسان موجودی است که روی سیاره زمین زیست می‌کند و سیاره زمین در داخل مجموعه بسیار بزرگی از اجرام سماوی به نام کیهان حرکت می‌کند. انسان برای شناخت خود و این مجموعه، دانشی را پی ریزی کرده است که به آن دانش فیزیک یا طبیعت شناسی گفته می‌شود. بعدها این دانش به شاخه‌های بسیار متنوعی تفکیک شده است. که ابتدای آن فیزیولوژی یعنی همان شناخت کالبد خود انسان و انتهای آن کسمولوژی یا کیهان شناسی است. بعد از انقلاب صنعتی در اروپا، شاخه‌ای از فیزیک شکل گرفت که به آن تکنولوژی گفته می‌شود. در واقع تکنولوژی ترکیب و ادغامی از تمامی علوم و دانش فیزیکی بشر با شاخه صنعت است و صنعت همان فوت و فن و حرفه بشری با هدف تولید جهت نیل به یک آرمان تجاری و اقتصادی است. با توجه به اینکه بشر داخل مجموعه بسیار بزرگی به نام کیهان زندگی می‌کند، در این مجموعه، قوانین غیر قابل نقض فیزیکی حاکم شده‌اند که نه تنها بشر نمی‌تواند از آن‌ها عدول کند، بلکه مجبور به تسلیم شدن در مقابل آن‌هاست. یعنی هر آنچه که تولید می‌کند، می‌بایست تابعی از این قوانین باشد تا بتوانند درون این کیهان به موجودیت خود ادامه دهند و با این قوانین در تعارض نباشند یعنی پایدار باشند و استوار باقی بمانند. بعدها به فکر بعضی‌ها رسید که با شناخت قوانین و روابط، حتی نظمی که درون موجودات هستی وجود دارد، دست به نوآوری، تولید و ساخت محصولات مشابه بزنند. یعنی از طبیعت الهام گرفته و از آن الگو برداری نمایند که لازم به توضیح است که هنرمندان، قبلاً این کار را انجام داده بودند. یک نمونه بارز آن هواپیماست که طراحی، تولید و ساخت آن از روی ساختار آیرودینامیک پرندگان انجام گرفته است و امروزه هم بزرگ‌ترین صنایع ساخت هواپیما، همچون بوئینگ و ایرباس درصدد شناسایی ساختارهای ناشناخته موجود در کالبد پرندگان هستند تا بتوانند ایرادات، مشکلات و محدودیت‌های خود را مرتفع سازند. به این شیوه یا روش طبیعت شناسی برای طراحی، ساخت، تولید و بهره برداری از تولیدات و محصولات صنعتی، مهندسی معکوس اطلاق می‌شود. یعنی الگوبرداری از موجودات هستی برای ساخت یک محصول صنعتی جدید، کارآمد و بعضاً در تقابل یا رقابت با محصولات مشابه قبلی. بعداً این رویه به روش ساخت و تولیدات مواد و ترکیبات شیمیایی و دارویی هم گسترش یافت، یعنی همان فرایند تولید. که توضیح آن خارج از حوصله این بحث است. ولی بعد از ظهور پدیده‌هایی به نام جنگ‌های جهانی و جنگ سرد که مابین قدرت‌های بزرگ اروپا، شرق و غرب در گرفت، محققان و صنعت گران دست به کار عجیبی زدند و آن اینکه محصولات صنعتی یا فرایند تولید یا حتی تجهیزات و مهمات نظامی را به طرق غیر اخلاقی از هم می‌ربودند یا به طور اتفاقی به دست آن‌ها می‌افتادند و بعد از مهندسی معکوس، دست به تولید محصولات مشابه یا حتی پیشرفته‌تر می‌زدند. پدیده‌ای که قبلاً در دوران انقلاب صنعتی و بعد آن نیز روی داده بود و کشورهای صنعتی و جامعه بین‌الملل، با وضع قوانین مربوط به ثبت اختراعات و حمایت از مالکیت فکری و …. سعی در مانع شدن از آن بودند، که در عمل در مقابل کشورها و قدرت‌های بزرگ متخاصم و رقیب، کارایی نداشت. امروزه هم هیچ قانون یا رویه بین‌المللی در عمل نمی‌تواند مانع مهندسی معکوس، حفظ و حراست از حقوق ناشی از اختراعات و مالکیت فکری شود و در بسیاری از موارد، شکست خورده است و یک نمونه بارز آن پیشرفت‌های شگرف در کشور چین است که در بسیاری از موارد، خود را تابع هیچ قانونی که به ضرر منافع آن‌ها باشد، مقید نمی‌داند. خلاصه سخن در مورد مطالب فوق اینکه، مهندسی معکوس یا استفاده از تکنولوژی سایرین به دو قسمت طبقه بندی می‌شود.

در مورد اول یعنی الهام گرفتن از طبیعت و شناخت قوانین حاکم در آن، باید گفت که جواب مثبت است. برای اینکه نه تنها ما، بلکه هر انسانی که در این کیهان زندگی می‌کند مجبور به انجام آن است که اگر انجام ندهد در دنیای واقعی موجودیت ندارد بلکه صرفاً در توهم و رویا به سر می‌برد.

اما قسمت دوم، این واحد آن را کاری غیر اخلاقی و به نوعی دزدی صنعتی یا جاسوسی صنعتی می‌داند که بدون رضایت یا جلب رضایت مالک واقعی آن نادرست است. ولی این نظر برای خود ماست. ممکن است کسانی که اقدام به مهندسی معکوس از ساخته و پرداخته دیگران می‌کنند، هزار و یک دلیل موجه و غیر موجه، معتبر یا نامعتبر، اخلاقی یا غیر اخلاقی و یا حتی قانونی و یا غیر قانونی برای خود داشته باشند که قضاوت در مورد آن‌ها در صلاحیت ما نیست و فکر هم نمی‌کنیم که قانون جامع یا مرجع رسیدگی ذی‌صلاح یا قوه قهریه کارآمدی در دنیای امروزی ما در این رابطه وجود داشته باشد تا مفید واقع شود. سیاست کلی ما حفظ و حراست از فناوری و دست آورد خودمان است و با فناوری دیگران کاری نداریم و علاقه‌ای هم جهت دانستن آن‌ها نداریم.

آیا این روش تولید کامپوزیت تنگستن کارباید – کبالت ابداع و نوآوری خود شماست؟

خیر ! به این روش بازیافت تنگستن کارباید، بازیافت به روش طبیعت دوست (Environment – friendly) اطلاق می‌شود که آلودگی زیست محیطی آن در حد صفر است و خروجی سیستم محدود می‌شود به گازهای دی و منو اکسید کربن. آنچه نوآوری و ابداع ماست، شیوه و روشی جدید برای این فرایند قدیمی تولید است. چنین ادعا می‌شود که برای اولین بار شرکت لاکهید مارتین (Lockheed – martin) این روش بازیافت را ابداع و به کار گرفته است.

چرا کنسانتره اکسیدی تنگستن را با دانه بندی ریز و میکرونی ارایه نمی‌کنید؟

اولاً به این دلیل که این کنسانتره در این حالت پودری، بسیار شبیه سیمان‌های ساختمانی می‌شود و بعضی‌ها فکر می‌کنند که تقلبی در کار ماست. چرا که این واژه بازیافت، خیلی غلط انداز و مشکل ساز شده است. ولی به هر حال جرم حجمی این کنسانتره در کلیه حالات، به طور قابل توجه و محسوسی بیشتر از سیمان‌های ساختمانی و در حد پودر آهن است.

کنسانتره ی اکسیدی تنگستن

دوماً کنسانتره حاوی مقادیر متوسطی بالاتر از 80 درصد تنگستن اکسیدی است و تنگستن اکسید خاصیت اسیدی دارد و میل شدیدی جهت واکنش با قلیاها یعنی ترکیبات بازی دارد و دانه بندی آن هرچقدر ریز تر باشد سرعت واکنش هم بیشتر می‌شود. فلذا جهت احتیاط این محصول در این گرید فروخته می‌شود. مراکز معتبر و اشخاص با تجربه و خبره در این زمینه، می‌توانند سفارش خرید این محصول را با دانه بندی ریز تر بدهند. هر چند که دانه بندی ریز تر راندمان بالایی در خط تولید دارد و خود خریدار بدون هیچ مشکل خاصی می‌تواند شخصاً این محصول را به صورت خالص آسیاب کرده حتی به سطوح دانه بندی در حد نانو برساند.

ساده‌ترین و اقتصادی‌ترین روش برای بهره برداری از این کنسانتره چیست؟

این محصول به طور مستقیم قابل ترکیب با کربن ( احیای کربوترمال و تولید کامپوزیت تنگستن کارباید با کبالت است ) مقدار کبالت آن را با انجام آزمون XRF  و افزودن پودر یا اکسید کبالت یا افزودن تنگستن اکسید می‌توان کم یا زیاد (تنظیم) کرد. رسیدن به 90 الی 95 درصد ویژگی‌های متالوژیک محصولات مشابه غربی، تضمین شده است به شرط اینکه ترکیبات مواد پایه و فرایند تولید درست انجام پذیرد. طبق تحقیقات انجام شده در بازار ایران، تنگستن کارباید غربی فقط در گرید آزمایشگاهی موجود و به قیمت 3 میلیون تومان، در گریدهای تجاری، هندی 1.5 و چینی آن ۱.۲ میلیون تومان است که به تنهایی قابل استفاده نبوده بلکه نیاز به پودر کبالت دارد که قیمت آن نیز سرسام آور است. این کنسانتره همه‌ی آن‌ها را به تنهایی در خود جای داده است و حجم اعظم ضایعات تنگستن کارباید در ایران به محصولات غربی اختصاص داده شده است که این واحد برای تولید کنسانتره، آن‌ها را مورد غربالگری قرار می‌دهد و ضایعات روسی یا چینی و هندی بیشتر جهت تولید ترکیبات شیمیایی غیر کاربایدی تنگستن با خلوص بالای 99 درصد استفاده می‌شود. این محصول به مظنه بازارهای جهانی نرخ گزاری و عرضه می‌شود بدون لحاظ هزینه‌های گمرکی، سود بازرگانی، حمل و نقل، عمده  و خرده فروشی و ……… / دسترسی به این محصول در خارج از کشور فقط در تناژهای بالا ممکن است که تولید کنندگان آن هیچ رغبتی جهت فروش آن ندارند زیرا فرآوری آن سودی به مراتب بیشتر و سرشاری داشته و به سختی قابل سفارش و خرید و در نهایت دسترسی به آن مشکل است. دسترسی به کنسانتره معدنی 60 درصدی آن، امری بدیهی و طبیعی است که در اکثر موارد، کشورهای تولید کننده، مقررات صفت و سختی برای آن وضع می‌کنند زیرا تمایلی به خام فروشی آن نداشته بلکه تمایل زیادی به صادرات مواد فرآوری شده از آن دارند. 98/7/30

چرا فکر می‌کنید که کامپوزیت بدست آمده به این روش 5 الی 10 درصد افت کیفیت نسبت به محصولات مشابه غربی داشته باشد؟

در محصولات غربی 1 الی 2 درصد کارباید تیتانیوم، نئوبیوم و تانتالیوم استفاده شده است، در روش اکسیداسیون طبیعی است که این ترکیبات از حالت کاربایدی خارج و اکسیدی شوند. در مرحله بعدی که این کنسانتره با کربن ترکیب داده می‌شود، این اکسیدها غیر قابل تبدیل به کارباید هستند و این عناصر کمیاب و گران قیمت به همان صورت اکسیدی باقی مانده و حالت سرامیکی به خود می‌گیرند. از اینرو در بدترین حالت، این کامپوزیت چنانچه که با کیفیت خوبی تولید شود نهایتاً 5 الی 10 درصد افت کیفیت خواهد داشت. چون افزودن این کاربایدهای گران قیمت به کامپوزیت در بهترین حالت باعث افزایش کیفیت 5 الی 10 درصدی کل محصول می‌شود و تنها راه حفظ این‌گونه کاربایدها در روند بازیافت، استفاده از روش بازیافت روی مذاب است که مسلماً باعث افزایش قیمت محصولات خواهد شد.

چند درصد تنگستن کارباید به صورت اکسید نشده در کنسانتره موجود است؟

به باور ما هیچ . اولاً اگر کنسانتره برای تولید کامپوزیت استفاده شود که هیچ مشکلی وجود نخواهد داشت چون هدف، تولید تنگستن کارباید است.

دوماً اگر بود این تنگستن کارباید اکسید نشده به صورت لجن در ته ظروف مربوط به بازیافت شیمیایی باقی می‌ماند و رویت می‌شد. ما که تا به امروز چیزی مشاهده نکرده‌ایم و اگر هم در آینده مشاهده شود، مشکل خاصی نیست چرا که تنگستن کارباید در حالت زینتر شده با کبالت در مقابل اکسیداسیون یا ترکیبات شیمیایی خورنده و قوی از خود مقاومت نشان می‌دهد، ولی در حالت دانه بندی ریز در حد میکرون بسیار اکسید و ترکیب شوند است و با حرارت بالای 600 درجه سلسیوس در مجاورت هوا، سریعاً اکسیده می‌شود. از اینرو در روند بازیافت شیمیایی هیچ مشکل خاصی وجود نخواهد داشت و قضاوت و داوری در این موارد، ختم می‌شود به نتیجه آزمون‌های XRD که متأسفانه تهیه گراف آن در داخل کشور بسیار سهل و آسان ولی آماده کردن نمونه آزمون و تحلیل داده‌ها (کریستالوگرافی) آن فعلاً در کشور ایران مقدور نبوده و در توان کشورهای صنعتی تراز اول است و ارسال آن به خارج از کشور یا غیر ممکن یا بسیار هزینه بر است. ولی این واحد در این موارد خاص قادر به دفاع از کیفیت و کمیت محصولات خود به وسیله سایر روش‌ها و مدارک علمی و آزمایشگاهی است که نیاز به ابزار و امکانات بسیار پیشرفته و گران قیمتی ندارد و توجهی به مطالب، اظهارات و عبارات عامیانه، کوچه و بازاری و دلسرد کننده ندارد. کاری که ترازوهای دیجیتال قادر به انجام آن هستند، گاهاً در توان پیشرفته‌ترین تجهیزات آزمایشگاهی نیست. به طور مثال در این مورد خاص، حداکثر سه اتم اکسیژن جایگزین یک اتم کربن می‌شوند و بلعکس و با داشتن یک آزمون XRF و توزین مواد  اولیه و ثانویه همه چیز مشخص و معلوم می‌شود. و در کل جهت راه اندازی این واحد سرمایه گزاری قابل توجهی نکرده‌ایم و به جایی هم بدهی نداشته و مقروض وام بانکی و …. نیستیم و ادامه فعالیت هرچند که درآمد چندانی نداشته باشد، ولی هزینه بر هم نیست و به این زودی‌ها قصد ختم فعالیت نداشته و دلسرد، خسته و تسلیم هم نمی‌شویم.  مگر اینکه عاملی خارجی آن هم خارج از توان ما باعث تعطیلی و توقف روند کار کارگاه شود و در مقابل تمامی مشکلات و محدودیت‌ها و محرومیت‌ها پایداری خواهیم کرد تا کام شیرین پیروزی را بچشیم.

به نظر شما چشم انداز و آینده‌ی صنعت تنگستن چیست (ارزش سرمایه گذاری و اتلاف وقت دارد)؟

به باور ما هم‌زمان با اتمام منابع سوخت‌های فسیلی، ذخایر فلزی اورانیوم قابل شکافت نیز به پایان خواهد رسید و تنها دو منبع تولید و بهره برداری انرژی، برای بشر قابل دسترس خواهد بود. یکی انرژی تابشی خورشید و دومی انرژی حاصل از واکنش هم جوشی است و با توجه به اینکه انرژی هم جوشی قابل اعتماد تر، دائمی و به طور مستمر پایدارتر است از این رو فلز تنگستن اهمیت خود را بیشتر نشان می‌دهد. چون تنها این عنصر است که می‌تواند به عنوان سپرهای حرارتی تا دمای 3400 درجه دوام آورده و انرژی تابشی این واکنش پاک را به دیگ‌های بخار آب و در نهایت به توربین‌های مولد برق انتقال دهد. خاصیت مغناطیسی و استحکام بالای آن چه به صورت خالص و چه به صورت آلیاژ، ویژگی است که در مواد دیگر همچون گرافیت یا حتی انواع و اقسام سرامیک‌ها یافت نمی‌شود. از این رو دست‌یابی به تکنولوژی ساخت هر یک از این رآکتورهای هم جوشی، نیاز به ده‌ها بلکه صدها تن فلز تنگستن دارد که در آینده نه چندان دور شاید بها و ارزش فلزاتی همچون طلا و پلاتین در مقابل آن بسیار کم باشد و نباید فراموش کنیم که در گذشته نیز، فلزاتی همچون آلومینیوم بسیار نایاب و گران‌تر از طلا بوده‌اند و ویژگی بسیار مهم تنگستن در اینکه، بازیافت و بازیابی می‌شود و این برای فلزاتی همچون اورانیوم غیر قابل ممکن است. چرا که در نهایت، به اتم‌های کوچک‌تر شکافته شده و از بین می‌روند. تنها به این دلیل است که بعضی از کشورهای صنعتی، سعی داشته‌اند از ذخایر طلای خود که جنبه اقتصادی دارد بکاهند و آن را تبدیل به ذخایر تنگستن و سایر فلزات همچون تانتالیوم، نئوبیوم و مولیبدن کنند که کمک به بهبود خواص تنگستن نموده و جنبه بسیار مهم استراتژیکی دارد. نا گفته نماند که در رویا و آرزوی بعضی از کشورها، تنگستن می‌تواند جایگزین پلوتونیوم در ساخت سلاح‌های هسته‌ای شود و آن را “میله های خدا” نامیده‌اند و به دنبال این هستند تا جرم 10 تنی از این فلز تنگستن را با سرعت 15 کیلومتر در ثانیه، از خارج جو به سطح زمین بکوبانند و انرژی معادل یک بمب هسته‌ای متعارف را آزاد کنند و عقیده دارند که این کوبش همانند یک شهاب سنگ عمل کرده و بعد از انفجار، هیچ‌گونه آلودگی رادیواکتیو در پی نخواهد داشت و مطرح نمودن این چنین پروژه‌های خیالی و جنجالی، به گرانی و نایابی آن دامن خواهد زد. لازم به یادآوری است که هرگونه احتمال تصادم و برخورد شدید این چنینی، مقادیر بسیار زیادی از فلز تنگستن را به هسته‌های سبک‌تر شکافته و به دنبال آزاد شدن مقادیر بسیار زیاد انرژی، تمامی جرم این‌گونه سلاح‌ها، در سطح زمین متلاشی و مقادیر قابل توجهی از آن، قبل از تصادف با زمین، در جو زمین اکسیده و دود خواهد شد. که بازیابی آن غیر ممکن بوده و تمامی این 10 تن از دست خواهد رفت. هم اینک نیز مقادیر قابل توجهی از آلیاژهای این فلز با ارزش، توسط سلاح‌هایی به نام ریل گان نابود می‌شوند و ماجرا از این قرار است که از آلیاژهای این فلز، در ساخت نفوذ کننده‌ها به سپرهای فولادی و بتونی استفاده می‌شود و این نفوذ کننده‌ها با نیروی دافعه الکترومغناطیسی با سرعت نزدیک به 8 ماخ صوتی به طرف اهداف تمرینی پرتاب و با توجه به اینکه آلیاژ تنگستن، جرم حجمی و سختی زیاد دارد و پرتابه های آن از انرژی جنبشی و قدرت نفوذی فوق‌العاده زیادی برخوردارند، خسارات باور نکردنی حاصل می‌شود که این‌ها همگی در نهایت باعث کاهش، بورس بازی و حتی انبار و احتکار کردن ذخایر تنگستنی، آن هم برای اهداف بلند مدت می‌شود.

تقریباً تمامی محصولات تنگستنی کاربرد دوگانه صنعتی و نظامی دارند. یکی از کاربردهای نظامی آن تولید و تهیه دارت (نیزه) برای سلاح‌های انرژی جنبشی، برای نفوذ و انهدام انواع زره پوش نفر بر، تانک یا ناوگان جنگی است (apfsds). همچنین تخریب سپرها و سنگرهای بتنی و نفوذ به اعماق زمین. تا به امروز هیچ روش موثر دفاعی برای دفع و یا مقاومت در مقابل قدرت نفوذی و تخریبی این‌گونه سلاح‌ها شناخته نشده است. زیرا همان‌طوری که از نام این‌گونه سلاح‌ها پیداست، این‌ها بر اساس داشتن انرژی جنبشی فوق‌العاده بالا کاربرد پیدا کرده‌اند. از آنجایی که تنگستن و آلیاژهای آن از جرم حجمی بالایی برخوردارند در نتیجه، به نسبت حجم و سرعت خود، می‌توانند نسبت به سایر فلزات، انرژی جنبشی بیشتری داشته باشند و صد البته مقاومت هوا تأثیر کمتری در کاهش سرعت و در نتیجه کاهش انرژی جنبشی آن خواهد داشت و بیشتر از سرب، در گلوله‌های بالستیک کارایی دارند. از طرف دیگر آلیاژهای تنگستن بسیار سخت و نقطه ذوب بالایی دارند و گوی سبقت را از اورانیوم ضعیف شده می‌ربایند. فلز اورانیوم ضعیف شده محصول جانبی عملیات غنی سازی اورانیوم قابل شکافت است و در مقابل فلز تنگستن از ارزش اقتصادی بیشتری برخوردار می‌باشد. چون در رآکتورهای آب سنگین قابل تبدیل به پلوتونیوم و قابل شکافته شدن است و از آنجایی که نقطه ذوب پایین‌تری دارد و شکل دادن و ماشین کاری آن آسان‌تر است، مورد استفاده بیشتری در این‌گونه سلاح‌ها پیدا کرده است. که مسلماً کار درست و منطقی به نظر نمی‌رسد. چون آلودگی زیست محیطی به دنبال داشته و برای ساکنین محل بسیار خطرناک است و آلودگی آن به مدت زمان بسیار زیادی باقی می‌ماند و کار با آن در محیط صنعتی دشوار است. این نیزه‌ها با سرعت بیش از 1400 متر بر ثانیه به طرف اهداف شلیک می‌شوند و در زمان تصادم با هدف، ضربه و حرارت فوق‌العاده بالایی ایجاد می‌کنند و چون تنگستن به همانند مس هادی خوبی در انتقال حرارت و جریان الکتریکی است، علیرغم ایجاد یک طپش الکتریکی و انفجار الکترومغناطیسی قوی منجر به تخریب کلیه مدارات الکترونیکی هدف، باعث یک تلاطم شدید و برانگیختگی سریع در سطح کوانتومی (ترازهای انرژی) شده که نتیجه آن از بین رفتن و از هم گسیختن تمامی پیوندهای واندروالسی، کووالانسی و داتیو در مکان برخورد می‌شود. از این رو قدرت نفوذی و تخریبی این‌گونه سلاح‌ها بیشتر از سلاح‌های خرج گود من‌جمله سری آر پی جی، موشک انداز تاو، کورنت و …. غیره است. از آنجایی که این پرتابه ها از حجم و سطح مقطع کوچک‌تری برخوردارند به سختی توسط رادارها قابل شناسایی هستند و به سرعت اهداف خود را غافل گیر و شکار می‌کنند و از آنجایی که سرعت و انرژی جنبشی بالایی دارند به سختی می‌توان آن‌ها را ره‌گیری، منهدم یا حتی در مسیر حرکت آن‌ها انحراف قابل توجهی ایجاد کرد. این دارت ها در غلاف‌های آلومینیومی چند تکه توسط توپ‌های بدون خان شلیک می‌شوند که بعد از خروج از لوله، مسیر خود را بدون غلاف ادامه داده و به واسطه داشتن یک پروانه چند بال در عقب، شروع به چرخش نموده و مقاومت هوا را به حالت قرینه در آورده و نبود خان در لوله توپ را جبران می‌کنند و مسلماً مسیر کاملاً مستقیمی را طی می‌کنند تا به هدف برسند. شواهدی در دست است که شرکت‌های اسلحه و مهمات سازی معتبری همچون لاکهیل مارتین از روش بازیافت ضایعات تنگستن کارباید برای تأمین مواد اولیه ارزان قیمت خود استفاده می‌کنند و این می‌تواند به سه دلیل عمده باشد. یک: کسب سود بیشتر و دو: پایین آوردن قیمت و رقابت با سایر شرکت‌های اسلحه و مهمات سازی و سه : جایگزینی مناسب برای اورانیوم ضعیف شده کم یاب و گران قیمت. از این آلیاژهای پایه تنگستن در پرتابه های ریل گان استفاده بسیاری می‌شود. نیروی دریایی کشور ایالات متحده امریکا سعی دارد سرعت شلیک این دارت ها را به سرعت شهاب سنگ‌های آسمانی یعنی 12000 متر بر ثانیه رسانده تا در زمان تصادم با هدف، هسته‌های سنگین تنگستن به هسته‌های سبک‌تر شکافته شده و انرژی آزاد شده مهیبی را باعث شود. که صد البته بدون تشعشعات و آلودگی رادیو اکتیو است و در کلاس سلاح‌های هسته‌ای متعارف و پاک قرار گرفته و همانند سلاح‌های نا متعارف هسته‌ای آلوده کننده با کاربرد کشتار جمعی نمی‌باشد. آلیاژ این پرتابه های ریل گان از عناصر تنگستن و تانتالیوم به علت دارا بودن نقطه ذوب بالا برای هر دو، و خاصیت ضد اکسید بودن برای تانتالیوم و همچنین افزودنی کروم و نیکل با خواص چسبندگی و ضد اکسید بودن است. تا بتوانند در سرعت‌ها و حرارت‌های بالا در جو زمین در مقابل سوختن و اکسیده شدن مقاومت نشان دهند و از جرم و انرژی جنبشی آن‌ها کاسته نشود. در عملیات نظامی طوفان صحرا، نیروی ضد زره ارتش امریکا در مدت چند ساعت با استفاده از این‌گونه سلاح‌های انرژی جنبشی متداول، از فاصله 1200 متری، یگان زرهی ارتش بعث عراق در جنگ کویت را کاملاً متلاشی و نابود کرد. این‌گونه تسلیحات نظامی هم اینک در اختیار ایالات متحده امریکا، روسیه، چین، سازمان آتلانتیک شمالی یا ناتو و یگان زرهی ارتش اسرائیل می‌باشد.

قیمت محصولات تنگستنی را چگونه تعیین و ارایه می‌کنید؟

همان‌طور که میدانیم 60 درصد منابع طبیعی تنگستن در کشور چین متمرکز شده و با توجه به اینکه کشور چین بزرگ‌ترین استخراج کننده کنسانتره معدنی جهان و بی رقیب‌ترین تولید کننده و بازیافت کننده آن است، مظنه محصولات تنگستنی در بازارهای چین کشف قیمت می‌شود. به طور مثال مبنای قیمت کنسانتره معدنی تنگستن بر پایه دارا بودن 60 الی 65 درصد WO3  در کنسانتره اکسیدی و WO4 در کنسانتره کلسیدی اعلام و معامله می‌شود. کنسانتره اکسیدی صنعتی این واحد حداقل 97 درصد اکسید سبز تنگستن به همراه کبالت خالص ترکیب شده با WO4 به صورت کبالت تنگستات و کبالت اکسید دارد که این فلز از لحاظ قیمت دست کمی از تنگستن ندارد. و در نگاه اول بهای این کنسانتره صنعتی تولید شده در این واحد بیش از 1.5 برابر کنسانتره معدنی ارزش دارد. ولی باید به این نکته مهم توجه نمود که کنسانتره معدنی حاوی 35 الی 40 درصد خاک (اکسید سیلیسیوم، آلومینیوم، آهن و …) می‌باشد که حذف این ناخالصی‌های مضر، فرایند بسیار پیچیده و هزینه بری خواهد داشت و مقداری از تنگستن و کبالت در این فرایند پالایش و غنی سازی، به هدر رفته و غیر قابل بازیابی است. در نهایت اینکه ارزش مادی این کنسانتره بیش از دو برابر کنسانتره معدنی بود و به علت بالا بودن ارزش آن، اصلاً در بازارهای بین‌المللی عرضه و به فروش نمی‌رسد و قابل دسترس هم نمی‌باشد و تولید کنندگان آن بیشتر از همه تمایل به فراوری و پالایش بسیار سود آور آن دارند تا عرضه آن به بازارهای بین‌المللی. چرا که تجزیه و استخراج تنگستن و کبالت و …. از آن بسیار آسان و کم هزینه بوده و پیچیدگی‌ها و فرایند پرهزینه و ریخت و پاش کارخانجات فراوری کنسانتره معدنی را ندارد. و از همه مهم‌تر اینکه در اکسیداسیون تنگستن کارباید تقریباً 3 اتم اکسیژن جایگزین یک اتم کربن شده و کنسانتره تولید شده تقریباً 20 درصد افزایش وزن خواهد داشت. به طور مثال در صورتی که کنسانتره معدنی در بازارهای چین 11.5 دلار امریکا باشد و قیمت هر دلار امریکا در بازار ایران 15000 تومان، ارزش هر کیلوگرم کنسانتره صنعتی تولید شده در این واحد، 345000 تومان قیمت گذاری می‌شود. ناگفته نماند این کنسانتره در بازارهای چین نیز به این قیمت‌ها قابل خریداری و تهیه نبوده و خریدار آن در ایران، در هزینه‌های گمرکی و حمل نقل بین‌المللی صرفه جویی قابل توجهی خواهد داشت.      

دیدگاهتان را بنویسید